X Window Grafik Arabirimi


X Window Grafik Arabirimi
Açik sistemlerin kullaniciya sundugu en büyük özelliklerinden biri olan X Window, Linux'un dogdugu andan itibaren destek görmeye basladi ve Internet üzerinde bedava dagitilmasiyla Linux dagitimi altinda bir standart olarak kendine yer edindi. Daha önce bir UNIX sistem üzerinde X Window kullandiysaniz bu bölümü kavramak gayet kolay olacaktir.
X Window'un Linux altindaki son sürümü Nisan 1994'te çikan X11R6'dir. Aradan uzunca bir süre geçmesine ragmen bu sürümde kayda deger bir degisiklik olmadi. Bunun yaninda X Window'da kullanilan pencere yöneticisi (window manager) çesidi neredeyse 20'ye yaklasti. Pencere denetleyicilerin herbirinin farkli zevkten kullanicilar için farkli özellikleri vardir. Bunlar, X Window'a açilan ve uygulama programlari ile kullanici arasindaki bilgi alis-verisini saglayan arabirimdir.
X Window (veya kisaca X) istemci-sunucu modeline göre çalisir. Ana makina üzerinde çalisan X sunucusu, grafik donanimi üzerindeki tüm giris-çikis yetkilere sahiptir. Bir X istemcisi, sunucuya baglanarak istedigi islemleri sunucuya yaptirir. Istemcinin görevi emir vermek, sunucunun ise verilen emri uygulamaktir.
Aslinda bilinmesi gereken en önemli kavram, X'in ag tabanli bir yapiya sahip olmasidir. Bir istemci ve sunucunun oldugu her yerde agdan da söz edebiliriz. X, ister konsol üzerinde (yerel makinada) isterse ag üzerinde (uzak makinada) çalisabilir. Baska bir makina üzerindeymis gibi o makinanin X Window uygulama ve kaynaklarindan yararlanabilirsiniz.
Yukarida kisaca bahsedilen pencere yöneticisi, ekrandaki pencerelerin denetiminde söz sahibi olan tek programdir. Her pencerenin nasil görünecegini, ne kadar büyük oldugunu bilir; kullanici tarafindan verilen küçültme, pencere kapatma gibi komutlari isler.
X Window Kurulumu ve Konfigürasyonu
X Window'un 386 ve yukari tabanli makinalar için gelistirdigi sisteme Xfree86 adi verilir. Linux da Xfree86'yi Slackware dagitimina ekleyerek kullanicilarin hizmetine sunmustur. Xfree86 sürüm 3.1'in destekledigi kartlara ait çipsetler kitabin basinda verilmistir. Bu çipsetler, PCI ve VLB dahil, her tür veri yoluna sahip anakartlar üzerinde sorunsuz çalisir.
Linux ile uyumlu çalisabilen yeralan çipsetlerin hepsi 256 renk (8 bit) desteklerler. Eger kart üzerinde yeteri kadar RAM var ise (en az 2MB), ekraninizi 65536 (16 bit) ya da daha fazla renk gösterecek sekilde açma imkaniniz olur. Özellikle S3 kartlari Linux Xfree86 altinda sorun çikartmadan 65536 rengi kolayca gösterebilirler.
X Window üzerinde rahatça çalisabilmek için en az 486 tabanli bir bilgisayara ihtiyaciniz var. Bana sorarsaniz rahat bir çalisma için 16 MB RAM ve Pentium 100 bilgisayar isinizi görecektir. Renk sorunu yasamamak için ise 2MB görüntü hafizasi olan bir grafik karti kullanin. X Window, sistemi fazlaca yüklediginden takas alani için fazla söz söylemeye gerek yok sanirim. Unutmayin ki, hizli bir X istiyorsaniz paranizi hafiza için ayirin.
Xfree86, Slackware tarafindan dagitilan paketlerin X bölümünde yeraliyor. Herhangi bir nedenden dolayi sistemde X yoksa 'pkgtool' yardimiyla sisteminize kurun. Gerekli kütüphaneleri eklemeyi unutmayin.

alıntıdır