Spybot Search & Destroy ile casus avı(inceleme-ayar) Bilgisayarınıza sizin bilginiz dışında programlar yüklenebilir. Bu programlar hem sizi rahatsız eder hem de sizi ispiyonlar. Giriş
Internet’in yaygın olarak kullanılmaya başlanmasıyla, yeni ve büyük bir sektör oluştu. Firmalar bu sektörde yerlerini alabilmek için, rekabetçi hizmetler ve fiyat avantajları sunmak için gayret sarf ediyorlar. Bazı firmalar ise, buna biraz hile karıştırıyorlar.
Casus yazılımlar (spyware) olarak adlandırılan küçücük programlar bilgisayarınızda farklı etkiler ile casusluk yapan veya sizi rahatsız eden yazılımlardır. İlk çıktığı günden bugüne birçok evrim geçiren casus yazılımlar artık çok daha akıllı. Artık sizin kim olduğunuzu bilebiliyor ve sizin karakteristlik özelliklerinize göre hareket edebiliyor. Spyware yazarları ise, ne kadar akıllı ve başarılı bir yazılım yazarlarsa, sizin üzerinizden o kadar para kazandırıyor.
Casus yazılımlar farklı maskeler altında karşımıza çıkıyor. En temel görevleri sizin hakkınızda ne kadar bilgi toplayabilirlerse (cinsiyet, yaş, yaşanılan yer, ilgi alanları, hobiler, e-posta bilgileri, banka hesapları, alışveriş yapılan siteler, bilgisayar konfigürasyonu, bilgisayarınıza yüklü programlar...) bunları merkzelerine gönderiyorlar. Bu “merkezde” anket şirketleri gibi bu verileri satıyor veya sizi reklamlara boğuyor. Fakat casus yazılım virüs değildir. Virüsün bilgisayarlara verdiği zararı casus yazılımlar vermez. Virüsü bulup temizleyen programlarla, casus yazılımları bulup temizleyen programlar farklıdır.
Casus yazılımlar neler yapar neler yapmaz? Yapabildikleri
• Kişisek bilgilerinizi çalar.
• Bir yerlere veri gönderir ve Internet’ten reklam yükler.
• Bilgisayara girmilmesini sağlayan açıklar (arka kapı) oluşturur.
• Internet’i ve bilgisayarı yavaşlatır.
• Yurtdışı telefonlarını sizden habersiz ayar.
• Spam e-posta gönderir.
Yapamadıkları
• Bilgisayara fiziksel bir zarar vermez.
• Bilgilerin kaybolmasına neden olmaz.
Nasıl Bulaşır?
Casus yazılımlar sevimli bir maske altında karşınıza gelir ve sizden yüklenmek için onay ister ve sizde bu “masun” yazılımlara kanarak yüklemeyi başlatırsınız. İşte sisteme bulaşması bu kadar kolay. Yüklediğiniz oyunlarda, indirme yardımcı programlarında, yardımcı araçlarda ve Internet Explorer eklentileri ve daha bir çok yazılımla gelir ve sisteminize yerleşirler.
Bulaşma yöntemleri genelde programlardır. Yüklediğiniz bir programla gelir ve size o kargacık bugacık lisans çözleşmesinde üstü kapalıda olsa yüklendiğini söyler. Böylece kendini yasal bir zemin üzerine de oturtturmuş olur.
Casus yazılımları bilgisayarınızda uzak tutmak için kaynağını bilmediğiniz programları yüklemeyin, firewall programları kullanarak Internet giriş-çıkışlarınızı kontrol altına alın. Tarayıcınız size bir siteye ulaşmak için veya her hangi bir programı yükelemek için önce bir program yüklemenizi isterse, reddedin. Emin olun ulaşmak istediğiniz siteden veya indirmek istediğiniz programdan böylesi daha güvenli ve doğru.
Casustan kurtulmak için SpyBot-S&D
Sisteminize bulaşmış casus yazılımlardan kurtulmak için mutlaka, casus yazılımları temizleyen programlar kullanmalısınız. Birçok program kendi kaldırma (uninstall) programıyla birlikte gelse de, çok zaman sistemden kaldırmak göründüğü kadar kolay olmuyor. Interner’te casus yazılımları temizleyen programları arattığınızda karşınıza pekçok program gelecektir. Bizde sizin için en iyi programı seçmek için türlü çalışmalar yaptık ve SpyBot Search and Destroy programında karar kıldık. Bu programın önemli iki özelliği var birincisi ücretsiz oluşu, ikincisi ise Türkçe desteğinin bulunması.
İlk çalıştırma
Spybot-S&D ilk defa çalıştırdığınızda, bir uyarı penceresi görüntülenecektir. Bu uyarı penceresinde Spybot ile casus yazılımları sildiğinizde, bunları taşıyan programların çalışmıyabileceği ve bu konu hakkında detaylı bilgi için ilgili programları lisans anlaşmalarının okuması gerektiği bildirilir. Bir daha bu uyarı gösterme seçeneğine tıklayarak sistem dosyalarının alınacağı ekrana geçebiliriz.
Yasal uyarı penceresi
Yasal uyarıdan sonra sizi bir sihirbaz (wizard) karşılar. Sol üst kösede beliren bu küçük penceredeki sihirbaz sayesinde sistem dosyalarımızın yedeğini alabiliriz. Create registry backup butonuyla kayıt defterinin yedeğinin alın. Birkaç dakika süren bu işlemden sonra, Next butonuyla bir sonraki adıma, güncellemelerin aranacağı bölüme geçeriz. Search for updates butonuna basarak, Internet’ten güncellemeleri araştırırız. Eğer güncelleme bulursa, -ki buluyor, Download all available updates butonuna basarak bütün güncellemeleri indirebilirsiniz. Güncellemelerin yapmanızı şiddetle tavsiye ediyoruz. Eğer programı yüklediğiniz sırada bilgisayarınız Internet’e bağlı değilse bu adımı Next butonuna basarak geçebilirsiniz. Fakat güncellemeler önemli olduğunda ve biraz sonra bütün sistemi aratacağımızdan, Internet’e bağlanmanızı ve güncellemeleri indirmenizi tavsiye ederiz. Bir sonraki adımda sisteminizde bulunan casus yazılımlara karşı, sistemimizin bağışıklığını sağlayacağız. Immunize this system butonuna basarak sistemin bağışıklık kazanmasını sağlayabilirsiniz. Yazı hazırladığımız tarihte 1994 tane kötü niyetli programa karşı bağışıklık sağlanmıştı. Next butonuna basarak son adıma geçeriz. Spybot Search and Destroy çalışması için gerekli ön ayarlarını tamamladığına dair bir mesaj verir. Bu ekranda bulunan üç buton; Read tutorial, size program hakkında bilgi verecektir. Read help file, yardım dosyasına erişmenizi sağlayacaktır. Start using the program butonu ise, Spybot’u kullanmaya başlamak için basmanız gerek butondur.
Sistem dosyalarının yedeğini alan sihirbaz
Spybot Search & Destroyla sisteminizde tarama yapmadan önce Spybot Search & Destroy'un yedek alma sihirbazı ile sistem dosyalarınızın yedeklerini alın.
Kayıt defterinin yedeğini alıyoruz. 
Internet’ten güncellemeleri aratıyoruz. 
Internet’ten güncellemeleri alıyoruz. 
Sistem bağışıklık kazandırıyoruz. 
Tebrikler son adıma başarıyla geldiniz. Spybot’ta ilk ayarlar
Spybot’ta ilk yapacağımız ayar, dil seçeneği olacaktır. Çoğu programın Türkçe sürümünü bulmak oldukça zor. Yabancı dil bilmeyenler için bu programları kullanmak hem oldukça zor hemde bir çok güzel özelliği keşfedilemiyor. Spybot güzel bir yaklaşımla, dünya üzerinde Türkçe dahil nerdeyse bütün dilleri destekleyebiliyor. Spybot’u Türkçe’ye çevirmek için, üst menüden Language seçeneğinden Türkçe’yi seçmeniz yeterlidir. Fakat 100% bir çeviri olmadığını hatırlatmak gerek. Arada bir İngilizce bölümler göze çarpmıyor değil.
Spybot’u Türkçe’ye çeviriyoruz.
Spybot’ta hem uzman kullanıcılar hemde standart kullanıcılar için iki adet kullanıcı profili tanımlanmış. Varsayılan kullanıcı profilinde, ek ayarlara ve araçlara ulaşamıyorsunuz. Fakat bir kere ayarları yaptıktan sonra da pek de gerekli değil aslında. Çünkü ayarlar tamamlandıktan sonra, programı güncellemek, casus yazılımları aramak ve temizlemek için kullanmak çok kullanıcı için yeterli. Fakat illede ben gelişmiş kullanıcı profilinde kullanmak istiyorum diyorsanız, onada diyecek birşeyimiz yok. Profiller arası geçiş yapmak için üst menüden “mode”’den Advanced Mode seçebilirsiniz (belirttiğimiz gibi, çeviri tam değil).
Advanced Mode geçtiğinizde Spybot’unda görüntüsü değişecektir. Sol tarafta bulunan Outlook sitili butonlar da Spybot’un ana görevi olan casus yazılımı temizleme işlemlerine, ayarlara, araçlara ve bilgi bölümüne ulaşabiliryorsunuz.
Gelişmiş modda Spybot görüntüsü Spybot’la Bul ve Yoket
Hangi kullanıcı profilini kullanırsanız kullanın, Spybot’un temel görevi bulma ve yoketme (search and destroy) işlemini yapabilirsiniz. Bunun için, Spybot’tun ekranının sol tarafında bulunan Spybot-S&D [Alt + B] kolonun açarız. Yine sol tarafta bulunan Bul & Yoket butonuna basarak arama ekranına ulaşabilirsiniz. Yeni açılacak ekranda bulunan “İncele” butonu sistemizindeki casus avını başlatacaktır.
Spybot casus avında
Windows 2000 yüklü 1.7 Pentium 4 işlemci, 512 Mb hafıza bulunan bilgisayarda arama işlemini 3 dakikadan biraz fazla sürede tamamladı. Bu süre aynı bilgisayarda farklı programlarla yarım saati bile bulabiliyor. Bu şaşırtıcı hızının altında, oldukça iyi bir teknoloji olduğu kesin!
Casuslar sistemde atılıyor
Sistem araştırması bittiğinde hatalar seçili olarak listelenir. Silmek istemediğiniz hataların seçili olmayacak şekile getirerek belirleyebilirsiniz. Fakat bulunan bütün hataları silmeniz tavsiye edilir. Bulunan “hataların” sistemden temizlenmesi için İncele butonunun yanında bulunan “Seçili hataları düzelt” butonuna basılır. Seçili programların silineceği ve bu işlemi yapıp yapmayacağınız bir uyarı mesajıyla kullanıcıya sorulur. Evet butonuna basarak temizleme işlemini tamamlayabilirsiniz.
Spybot sisteminizi gözlüyor
Casus yazılımları bulup, temizleyen programların ücretli sürümlerinde bulunan sistemi gözetleme özelliği Spybot’la birlikte gelmekte. Eğer sisteminizde zararlı bir program çalışmak isterse veya kayıt defterinde bir değişiklik yapmak isterse, Spybot bunları başarıyla tespit edebiliyor. Internet’ten yüklediğiniz bir ActiveX eğer zararlıysa veya sistemde değişiklik yapıyorsa hemen uyarı mesajı alırsınız.
Sistemde çalışan casus yazılımlar atağa geçtiğinde yakalanıyor.
Bu uyarı mesajlarının bazı yanlış olabilir. Çünkü Microsoft gibi güvenilir firmalar da bazı işlemleri (güncelleme gibi) yapabilmek için ActiveX yüklerler. Bununla ilgili uyarı mesajı aldığınızda dikkatlice okumalı ve yapacağınız işleme sonra karar vermelisin. Bu yüzden Spybot’un bulduğu her program doğru diye bir kaide yoktur. Bunun içinde size uyarı mesajı vermekte ve ne yapmak istediğiniz sorulmakta. Bir uyarı mesajı aldığınızda, Deny change butonuna basarsanız, program Spybot tarafından engellenecektir. Eğer Allow change derseniz de sistemde yapılmak istenen işleme izin vereceksiniz. Aynı program ait her defasında mesaj almamak ve yapılan işlemi Spybot’un hatırlaması için Remember this desicion (bu kararı hatırla) seçeneğini seçmeniz gerekir.
Bütün casuslar temizlenemeyebilir.
Bazı casus yazılımlar belleğe yerleştikleri için, silinmesi zor olabilir. Bu yüzden bu programları silmek için bilgisayarınızı yeniden başlatmanız gerekebilir. Spybot temizleyebildiği casus yazılımların yanında tamam işareti koyar, silemediği yazılımların ise yanında bulunan seçme işareti aynen kalır. Spybot’la bilgisayarınızı yeniden başlattıktan sonra tekrar taramalısınız şeklinde uyarı mesajları aldığınızda tamam diyerek bilgisayarınızı başlatın. Herhangi bir program başlatmadan ilk önce Spybot’u çalıştırın ve geride kalan casusları da temizleyin.
Casus ve Temiz Yazılımlar
Internet’le ilgili ücretsiz olarak dağıtılan pekçok program, casus yazılımlarla birlikte gelmekte. Kimi programlar çalışmaları için, casus yazılımları (tabii ki böyle söylemiyorlar) yükleyeceklerini alenen bildirirken, kimi programlar ise, sinsice davranıp, koca lisans sözleşmelerinin içinde bir yerlere böyle bir programında yüklendiğini bildiriyorlar.
Sonuç
Spybot ücretli satılan rakiplerinden hiçte eksik kalır bir yönü yok. Aksine bazı anti-spyware programlara göre, sistemi gözetleme, sürekli güncelleme ve Türkçe desteği bulunmakta. Ayrıca oldukça hızlı çalışması da güzel bir özelliği. Bütün Windows tabanlı işletim sistemlerinde çalışabilen Spybot küçük boyutu, kullanışlı arayüzü ve başarılı temizleme özellikleriyle oldukça göz dolduruyor.
Kaynak: